Türk Ticaret Hukuku’nda ISKAT

Bu yazımızda Türk Ticaret Hukuku kapsamında ıskat, yani sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen pay sahibinin pay sahipliği sıfatını yitirmesi konusunu genel hatları ile ele alacağız.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) uyarınca anonim şirketlerde pay sahibine pay bedelini veya payın itibarini değeri haricinde başka bir borç yükletilemez. Pay sahibinin şirkete karşı tek borcu sermaye taahhüdünü yerine getirmektir.

Sermaye taahhüdünü süresi içerisinde yerine getirmeyen pay sahibi, ayrıca bir ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer.

Bu halde, şirket yönetim kurulu, mütemerrit pay sahibini, iştirak taahhüdünden ve yaptığı kısmi ödemelerden doğan haklarından yoksun bırakmaya ve söz konusu payı satıp yerine başkasını almaya ve kendisine verilmiş pay senedi varsa, bunları iptal etmeye yetkilidir.

Mütemerrit pay sahibinin temerrüde konu paylara ilişkin haklarından yoksun bırakılması daha doğrusu karşılığını ödemediği paylardan ıskatı söz konusu olacaktır.

Pay sahibinin temerrüdü halinde ayrıca esas sözleşme ile sözleşme cezası ödemesi yükümlülüğü de getirilebilir.

Sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen pay sahibinden ödemenin talep edilmesi

Ödemeyi kim talep eder?
Şirket yönetim kurulu sermaye taahhüdünün yerine getirilmesini talep eder. Pay sahibinin belirlenen sürede sermaye borcunu ifa etmeyip temerrüde düşmesi halinde şirket yönetim kurulu mütemerrit pay sahibini, kısmi ödemelerden doğan haklardan mahrum etmeye ve hatta şirketten çıkarmaya yetkilidir (TTK 482).

Yönetim kurulunun bu yönde kararları da TTK 390’da yer alan usule uygun olarak alınmalıdır.

Ödeme nasıl talep edilir?
Yönetim kurulu tarafından, mütemerrit pay sahibine, TTK 35. Madde uyarınca Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde esas sözleşmenin öngördüğü şekilde, ilan yoluyla şirketin internet sitesinde de yayımlanacak bir mesajla ihtarda bulunulur. Bu ihtarda, mütemerrit pay sahibinin, temerrüde konu olan tutarı bir ay içinde ödemesi, aksi hâlde, ilgili paylara ilişkin haklarından yoksun bırakılacağı ve sözleşme cezasının isteneceği belirtilir.

Çağrıya rağmen ödememenin sonuçları nelerdir?
Pay sahibinin belirtilen süre içinde taahhüdünü yerine getirmemesi halinde, pay sahibi o güne kadar yaptığı ödemelerden mahrum edilerek yönetim kurulunun bu yönde alacağı bir kararla pay sahipliğinden çıkarılabilir (squeeze out).

Yönetim kurulu’nun pay sahibini şirketten çıkarması için pay sahibi yerine başka bir pay sahibi bulmalı ve payları bu kişiye satıp devretmelidir. Aksi halde söz konusu paylar doğrudan diğer pay sahibine veya şirkete geçmeyecektir.

Iskatın hukuki sonuçları
Iskat ile mütemerrit pay sahibi pay sahipliği sıfatını temerrüde düştüğü paylar için yitirecektir. Bu nedenle yönetim kurulu pay sahibinin ifa ettiği eski sermayeye ilişkin paylarına dokunamaz ve pay sahibinin bu paylarla ilgili pay sahipliği sıfatı devam eder.
Iskat ile pay sahibi ayrıca pay için yaptığı kısmi ödemelerden mahrum edilecektir.

Belirtmek isteriz ki ıskat her koşulda şirketten çıkarılma ile sonuçlanmaz. Örneğin; sermaye artırımı sonrası taahhüt ettiği payların karşılığını vadesinde ödemeyen bir pay sahibi, yalnızca arttırım ile elde ettiği paylardan mahrum bırakılabilir.

Zamanaşımı hususu

Yargıtay’ın sermaye borcunun zamanaşımına uğraması ile ilgili değişik kararları mevcuttur. Ancak Yargıtay güncel kararlarında ortaklık devam ettikçe ortakların sermaye koyma borcunun zamanaşımına uğramayacağını fakat faiz ve diğer feri alacaklar için zamanaşımı süresinin söz konusu olacağına hükmetmiştir.

Ayrıntılı bilgi için: : hande.aksu@ege-law.com veya info@ege-law.com